Ελαφρώς μαλθακό και καθόλου σέξι

advertisement

Της Μαρίας Κατσουνάκη

Θα πρέπει να σκεφτούμε πολύ για να θυμηθούμε θάνατο πολιτικού προσώπου που να προκάλεσε τέτοιο κύμα παγκόσμιας συγκίνησης. Για τον Νέλσον Μαντέλα έκαναν δηλώσεις σχεδόν οι πάντες: ηγέτες, καλλιτέχνες, ανώτατοι κρατικοί υπάλληλοι, προσωπικότητες του πολιτισμού και των γραμμάτων.

Ο Μπαράκ Ομπάμα, ανάμεσα στα πολλά και τιμητικά που είπε για την προσωπικότητα, το παράδειγμα και την επιρροή του Μαντέλα, μίλησε και για «έναν από τους πιο αληθινά καλούς ανθρώπους που έζησαν ποτέ». Για τα προσόντα ενός καλού ηγέτη μπορεί να απαντήσει κανείς σχετικά εύκολα. Ενός «καλού ανθρώπου», όμως; Πώς ορίζεται με τα σημερινά δεδομένα και για ποιον ζώντα και δρώντα πολιτικό θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει κανείς τον ίδιο χαρακτηρισμό;

Ο Ομπάμα έβαλε μια παράμετρο εξαιρετικά ασαφή για τον υπερανεπτυγμένο ατομικισμό των δυτικών κοινωνιών. Σε επίπεδο εξουσίας δε, ο «καλός άνθρωπος», αν δεν αντιμετωπίζεται εξαρχής ως αδύναμος κρίκος, θεωρείται μάλλον ανυποψίαστος, αγαθός, ανίσχυρος, ανήμπορος ενδεχομένως να διοικήσει, να κυβερνήσει.

Ας μείνουμε στα κοντινά και οικεία· στην ελληνική πολιτική σκηνή, στους πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές της. Κάποιος μπορεί να είναι συμπαθής, κάποιος οξυδερκής, κάποιος έντιμος, κάποιος ήπιος, αλλά «καλός άνθρωπος»;

Σε ποιον θα ταίριαζαν ικανότητες όπως η συμφιλίωση, η συγχώρεση, η θυσία; Πού δεν φωλιάζει η εκδίκηση, η εξουδετέρωση του «αντιπάλου», η βία, ο σώζων εαυτόν σωθήτω και όλοι εναντίον όλων;

Αν οι συνθήκες καλλιεργούν τις ιδιότητες, τότε δεν υπάρχει προσφορότερο έδαφος από το ελληνικό για να επιδείξουν οι πολιτικοί άρχοντες το μεγαλείο τους. Ομως, μάλλον δεν είναι έτσι τα πράγματα. Γιατί αν αναζητήσουμε σε βάθος χρόνου τις ιδιότητες του «καλού», θα δυσκολευτούμε να τις εντοπίσουμε στην πολιτική, θα ζοριστούμε να αποδώσουμε τον χαρακτηρισμό σε πρόσωπα.

 

Γιατί, σε βάθος χρόνου, το «καλό» επέσυρε ειρωνεία και σαρκασμό· δεν μπορούσε να συμβαδίζει ούτε με τη λαμογιά ούτε με την ανομία ούτε με τη βαρβαρότητα. Αξιολογούσαμε ή επικρίναμε το χειρότερο αλλά ήταν «αντιεμπορικό» να αναδείξουμε το καλύτερο, ελαφρώς μαλθακό και καθόλου σέξι.

Αναλύαμε τη δύναμη του κακού θεωρώντας το καλό κοινοτοπία. Δεν χρειάστηκε η κρίση για να θολώσει η κρίση μας. Τώρα, θα πρέπει να καταβάλουμε υπεράνθρωπη προσπάθεια για να περάσουμε από τη μια σημασία στην άλλη.